Apollonia Antik Kenti, tarihi boyunca birçok medeniyete ev sahipliği yapmış ve köklü bir geçmişe sahip olan bir yerleşimdir. Bu antik kentin kökenleri, MÖ 588 yılına kadar uzanır ve Yunan kolonistlerin yerel kabilelerle etkileşim içinde olduğu bir ortamda şekillenmiştir. Farklı kaynaklar, kentin kuruluşuna dair çeşitli teoriler sunmakta ve bu da Apollonia'nın tarihsel önemini artırmaktadır. Zamanla, bu yerleşim Hellenistik ve Roma dönemlerinde büyük bir gelişim göstererek, bölgenin kültürel bir merkezi haline gelmiştir.

Apollonia Antik Kenti'nin kuruluş hikayesine dair farklı görüşler bulunmaktadır:

• İlirya'daki Apollonia. Apollonia (Arnavutça: Apolonia; Yunanca: Ἀπολλωνία κατ᾿ Ἐπίδαμνον), Arnavutluk'un Fier ilinde bulunan bir Antik Yunan kentidir. Kent, MÖ 588'de Korfu ve Korint'ten gelen Yunan kolonistler tarafından yerli İlirya kabilelerinin yaşadığı bir yerde kurulmuştur.
• Tavas'taki Apollonia (Apollonia Salbace). Apollonia'nın tam olarak ne zaman kurulduğu konusunda kesin bir belge bulunmamaktadır. Ancak, höyük buluntuları incelendiğinde kentteki ilk yerleşimin Tunç Çağı'na kadar uzandığı anlaşılmaktadır. Kent, Hellenistik dönemde Apollonia adını almış ve en görkemli dönemini Roma İmparatorluğu döneminde yaşamıştır.
• Gölyazı'daki Apollonia. Apollonia, Rhyndakos ırmağının döküldüğü Apolyont Gölü’nün (Uluabat Gölü) kıyısına yakın bir adacık üzerinde bulunmaktadır. Kimi araştırmacılar, kentin Milet'in kolonisi olarak kurulduğunu belirtmektedir.

Apollonia Antik Kenti'nin kuruluş hikayesine dair başka görüşler de olabilir.